یک جهش رگهٔ زایشی میتواند طیفی از اثرات داشته باشد:
۱) بیاثر یا اثر خنثی
برخی جهشها هیچ اثر قابل ملاحظهای روی جاندار نمیگذارند. این اتفاق میتواند در شرایط مختلفی رخ دهد: ممکن است جهش در بخشی از DNA رخ دهد که عملکردی ندارد، یا ممکن است جهش در ناحیهٔ کُدکنندهٔ پروتئین رخ دهد، ولی تاثیری بر توالیِ آمینواسیدیِ1 پروتئین نگذارد. جهشهای دیگری اثر قابل ملاحظهای دارند، ولی اثری که به نظر نمیرسد کمکی کند یا آسیبی بزند. برای مثال، تنها یک جهش باعث شده گوشهای این گربه کمی به سوی عقب انحنا یابد، ویژگیای که به نظر نمیرسد بر سلامت آن اثری داشته باشد.
تصویر از Tanakawho در فلیکر، تحت مجوز Creative Commons Attribution 2.0 Generic.
۲) اثر زیانبار
برخی جهشها به توانایی جاندار برای بقا و تولیدمثل آسیب میزنند. برای مثال، در انسان، سندرم مارفان2 در اثر جهشی ایجاد میشود که بر پروتئینی از اجزای بافت همبند اثر میگذارد و به مشکلات قلبی و دیگر مشکلات سلامتی منجر میشود. جهشهای زیانباری که مهلک3 خوانده میشوند، DNAِ حیاتی برای بقا را مختل میکنند و باعث مرگ جاندار میشوند.
۳) اثر سودمند
جهشهای دیگری برای جاندارانی که آنها را حمل میکنند مفیدند. برای مثال، مقاومت حشرات در برابر DDT گاهی تنها با یک جهش ایجاد میشود. اگرچه حشراتِ مقاوم ممکن است برای ما خبر بدی باشند، بیشک برای حشراتی که تلاش میکنند روی محصولاتِ آغشته به آفتکش زنده بمانند سودمندند.
طبق فرهنگ عامه، به نظر میرسد جهشها عمدتاً یا باعث سرطان میشوند یا باعث ابرقدرت! البته بخش سرطانش به اندازهٔ کافی درست است. ولی در دنیای واقعی، جهشهای سودمند نادرند. بیشترِ جهشها یا اثری ندارند یا اثری زیانبار دارند. و تغییرات بزرگ فرگشتی (مثلاً «ابرقدرتِ» پرواز در خفاشها!) عموماً مستلزم انباشتِ جهشهای بسیار بسیار زیاد طی نسلهای بسیار بسیار زیاد است.