واژه‌نامه
معنای واژه‌های تخصصی به‌کار رفته در مطالب.
۳۰۰ واژه
آ
ا
- اَبَرنواختر supernova
- اپی‌ژنتیک epigenetics
- اثر بنیان‌گذار founder effect
- اجتماعی‌زیستی sociality
- اخترزیست‌شناسی astrobiology
- استیل کوآ acetyl coA
- اسکلت آب‌ایستایی hydrostatic skeleton
- اسکلت بیرونی exoskeleton
- اسکلت درونی endoskeleton
- اکتودرم ectoderm
- اگزون exon
- امروزی extant
- انتخاب جنسی sexual selection
- انتخاب خویشاوندی kin selection
- انتخاب طبیعی natural selection
- انتخاب مصنوعی artificial selection
- انتخاب وابسته به فراوانی frequency dependent selection
- انتشار diffusion
- انتقال افقی horizontal transfer
- اُنتوژنی ontogeny
- انسان‌شناس anthropologist
- انسان‌محور anthropocentric
- انشقاق نسب lineage splitting
- انعطاف‌پذیری فنوتیپی phenotypic plasticity
- انقراض extinction
- انقراض بزرگ mass extinction
- انگل parasite
- اوون، ریچارد Owen, Richard
- ایریدیم iridium
- اینترون intron
ب
- باد خورشیدی solar wind
- باز base
- باستانیان archaea
- بافت پوششی epithelium
- باکتری bacterium
- باکلند، ویلیام Buckland, William
- بده‌بستان trade-off
- برونیار، الکساندر Brongniart, Alexandre
- برون‌آمیزی outbreeding
- برون‌دما ectothermic
- برون‌سازش exaptation
- برون‌گروه outgroup
- برهم‌کنش ژن و محیط gene-environment interaction
- بمباران سنگین پسین Late Heavy Bombardment
- بندپا arthropod
- بومی endemic
پ
- پارافیلتیک paraphyletic
- پراکنش dispersal
- پرتابه‌ها ejecta
- پرسش کلیکری clicker question
- پروتون proton
- پروتئین protein
- پزشکی فرگشتی evolutionary medicine
- پستاندار جفت‌دار placental mammal
- پستاندار کیسه‌دار marsupial mammal
- پس‌رفت هم‌خونی inbreeding depression
- پلزیومورفی plesiomorphy
- پلوئیدی ploidy
- پلیوتروپی pleiotropy
- پلی‌فیلتیک polyphyletic
- پوست‌اندازی molting
- پیرایش splice
ت
- تاریخ زندگی life history
- تاکسون taxon
- تاکسون پایانی terminal taxon
- تبدیل ژنی gene conversion
- تجربهٔ اوایل زندگی early-life experience
- ترجمه translation
- تریلوبیت trilobite
- تصادفی random
- تعصب کربنی carbon chauvinism
- تفکیک segregation
- تقارن دوطرفه bilateral symmetry
- تقارن شعاعی radial symmetry
- تک‌سلولی single-celled
- تنوع diversity
- تنوع variation
- تنوع زیستی biodiversity
- تنوع ژنتیکی genetic variation
ج
- جاندار organism
- جایگاه locus
- جدایی جغرافیایی (vicariance) vicariance
- جریان ژن gene flow
- جفت placenta
- جفت‌گیری غیرتصادفی non-random mating
- جمعیت population
- جنبش طراحی هوشمند intelligent design movement
- جهش mutation
- جهش جهت‌دار directed mutation
- جهش رگهٔ زایشی germ line mutation
- جهش غیرجنسی somatic mutation
چ
ح
خ
د
- درازعمری longevity
- درخت‌اندیشی tree thinking
- درخت حیات tree of life
- درخت فرگشتی/درخت فیلوژنتیکی evolutionary tree/phylogenetic tree
- درخت فیلوژنتیکیِ نردبانی ladderized phylogenetic tree
- درون‌دما endothermic
- درون‌همزیستی endosymbiosis
- دنباله‌دار comet
- دورگه‌گیری hybridization
- دورهٔ کامبرین Cambrian Period
- دوفریس، هوگو DeVries, Hugo
- دیپلوئید diploid
- دیرینه‌انسان‌شناس paleoanthropologist
- دیرینه‌شناس paleontologist
- دیرینه‌شناسی paleontology
ذ
ر
- رانش ژن genetic drift
- راهبرد پایدار فرگشتی evolutionarily stable strategy
- رده‌بندی فیلوژنتیکی phylogenetic classification
- رده‌بندی لینه‌ای Linnaean classification
- رشد development
- رشد دگرسان allometric growth
- رمز ژنتیکی genetic code
- رنگ‌دانه pigment
- رونویسی transcription
- روی‌هم‌نشینی superposition
- ریخت‌شناسی morphology
ز
ژ
س
- ساختار باقیمانده vestigial structure
- سازگاری adaptation
- سازگار شدن adapt
- سازواری fitness
- ساعت مولکولی molecular clock
- سامانهٔ خورشیدی solar system
- سجویک، آدام Sedgewick, Adam
- سحابی nebula
- سخت‌پوستان crustacean
- سخت‌زیست extremophile
- سرده genus
- سنتز مدرن modern synthesis
- سن‌سنجی پرتوسنجانه radiometric dating
- سوخت‌وساز metabolism
- سیارک asteroid
- سیمپلزیومورفی symplesiomorphy
- سیناپومورفی synapomorphy
ش
ص
ط
ع
غ
ف
- فراسیاره exoplanet
- فراوانی ژن gene frequency
- فرضیه hypothesis
- فرضیهٔ بهداشت hygiene hypothesis
- فرضیهٔ ملکهٔ سرخ Red Queen hypothesis
- فرگشت evolution
- فرگشت خُرد microevolution
- فرگشت کلان macroevolution
- فرگشت همگرا convergent evolution
- فسیل fossil
- فنوتیپ phenotype
- فوریه، ژوزف Fourier, Joseph
- فیلوژنی phylogeny
ق
ک
- کامیابی تولیدمثلی افتراقی differential reproductive success
- کانون تنوع زیستی biodiversity hotspot
- کدون codon
- کرم مخملی (Onychophora) onychophoran
- کروموزوم chromosome
- کلاد clade
- کلروپلاست chloroplast
- کمربند حیات habitable zone
- کم‌خونی داسی‌شکل sickle cell anemia
- کُنام niche
- کوارتز ضربه‌دیده shocked quartz
- کوپرولیت coprolite
- کودک‌ریختی paedomorphosis
- کهکشان galaxy
- کیتین chitin
گ
ل
م
- ماتریس داده data matrix
- ماگما magma
- مجمع‌الجزایر archipelago
- محدودیت constraint
- مدل model
- مسابقهٔ تسلیحاتی arms race
- مصالحهٔ طراحی design compromise
- معادلهٔ دریک Drake Equation
- مولکول molecule
- مولکولی molecular
- مهاجرت migration
- مهره‌دار vertebrate
- میتوکندری mitochondrion
- میراث فرگشتی evolutionary legacy
- میزبان host
- میکروبیوم microbiome
- میوتوم myotome
ن
- ناخالص heterozygote
- ناهم‌خوانی mismatch
- ناهم‌زمانی heterochrony
- نای trachea
- نرخ فرگشت evolutionary rate
- نزدیک‌ترین نیای مشترک most recent common ancestor
- نژاد race
- نسب lineage
- نسخهٔ غالبِ ژن dominant gene version
- نسخهٔ نهفتهٔ ژن recessive gene version
- نظریه theory
- نظریهٔ خنثی neutral theory
- نوآوری کلیدی key innovation
- نوترکیبی recombination
- نوتوکورد notochord
- نوشتهٔ یک‌دقیقه‌ای minute paper
- نوع‌دوستی altruism
- نوع‌دوستی متقابل reciprocal altruism
- نوکلئوتید nucleotide
- نیای مشترک common ancestor
و
ه
- هاپلوئید haploid
- هاتن، جیمز Hutton, James
- هزارپا (Myriapoda) myriapod
- همه‌چیزخوار omnivore
- همیاری mutualism
- هم‌خونی inbreeding
- هم‌زیست symbiont
- هم‌زیستی symbiosis
- هم‌فرگشتی coevolution
- هنجار واکنش norm of reaction
- هوموپلاستیک homoplasious
- هومولوژی/ساختار هومولوگ homology/homologous structure
- هومینید hominid
- هومینین hominin
ی
A
D
R
A
- abdomen شکم
- acetyl coA استیل کوآ
- adapt سازگار شدن
- adaptation سازگاری
- adaptive radiation واگرایش سازشی
- allele آلل
- allometric growth رشد دگرسان
- allopatric speciation گونه‌زایی آلوپاتریک
- altruism نوع‌دوستی
- amino acid آمینواسید
- analogy/analogous structure آنالوژی/ساختار آنالوگ
- ancestral character state حالت نیایی ویژگی
- antagonistic pleiotropy چندنمودی متضاد
- anthropocentric انسان‌محور
- anthropologist انسان‌شناس
- apomorphy آپومورفی
- appendage زائده
- archaea باستانیان
- archipelago مجمع‌الجزایر
- arms race مسابقهٔ تسلیحاتی
- arthropod بندپا
- artificial selection انتخاب مصنوعی
- asteroid سیارک
- astrobiology اخترزیست‌شناسی
- ATP
- ATP synthase ATP سنتاز
B
- bacterium باکتری
- base باز
- bilateral symmetry تقارن دوطرفه
- biochemistry زیست‌شیمی
- biodiversity تنوع زیستی
- biodiversity hotspot کانون تنوع زیستی
- biogenic elements عناصر زیست‌زاد
- biogeography زیست‌جغرافیا
- biomass زیست‌توده
- book lung ششِ کتابی
- bottleneck گلوگاه
- branch rotation چرخش شاخه
- Brongniart, Alexandre برونیار، الکساندر
- Buckland, William باکلند، ویلیام
- Burgess Shale شیل برجس
C
- Cambrian Period دورهٔ کامبرین
- carbon chauvinism تعصب کربنی
- carnivore گوشت‌خوار
- cell membrane غشای سلولی
- character ویژگی
- chelicerate شلیسرداران
- chitin کیتین
- chloroplast کلروپلاست
- chordates طنابداران
- chromosomal inversion وارونگی کروموزومی
- chromosome کروموزوم
- clade کلاد
- clicker question پرسش کلیکری
- codon کدون
- coevolution هم‌فرگشتی
- comet دنباله‌دار
- common ancestor نیای مشترک
- constraint محدودیت
- convergent evolution فرگشت همگرا
- coprolite کوپرولیت
- cosmic dust غبار کیهانی
- crustacean سخت‌پوستان
D
- data matrix ماتریس داده
- deleterious allele آلل زیان‌آور
- derived character state حالت اشتقاقیِ ویژگی
- derived trait ویژگی اشتقاقی
- descent with modification وراثت همراه با تغییر
- design compromise مصالحهٔ طراحی
- development رشد
- DeVries, Hugo دوفریس، هوگو
- differential reproductive success کامیابی تولیدمثلی افتراقی
- diffusion انتشار
- diploid دیپلوئید
- directed mutation جهش جهت‌دار
- dispersal پراکنش
- divergence واگرایی
- diversity تنوع
- DNA
- dominant gene version نسخهٔ غالبِ ژن
- Drake Equation معادلهٔ دریک
E
- early-life experience تجربهٔ اوایل زندگی
- ectoderm اکتودرم
- ectothermic برون‌دما
- ejecta پرتابه‌ها
- endemic بومی
- endoskeleton اسکلت درونی
- endosymbiosis درون‌همزیستی
- endothermic درون‌دما
- enzyme آنزیم
- epigenetics اپی‌ژنتیک
- epithelium بافت پوششی
- essentialism ذات‌باوری
- eukaryote یوکاریوت
- evolution فرگشت
- evolutionarily stable strategy راهبرد پایدار فرگشتی
- evolutionary legacy میراث فرگشتی
- evolutionary medicine پزشکی فرگشتی
- evolutionary rate نرخ فرگشت
- evolutionary tree/phylogenetic tree درخت فرگشتی/درخت فیلوژنتیکی
- exaptation برون‌سازش
- exon اگزون
- exoplanet فراسیاره
- exoskeleton اسکلت بیرونی
- extant امروزی
- extinction انقراض
- extremophile سخت‌زیست
F
G
- galaxy کهکشان
- gene ژن
- gene conversion تبدیل ژنی
- gene flow جریان ژن
- gene frequency فراوانی ژن
- gene pool خزانهٔ ژنی
- gene-environment interaction برهم‌کنش ژن و محیط
- genetic code رمز ژنتیکی
- genetic drift رانش ژن
- genetic variation تنوع ژنتیکی
- genome ژنوم
- genotype ژنوتیپ
- genus سرده
- germ line mutation جهش رگهٔ زایشی
- gill آبشش
H
- habitable zone کمربند حیات
- habitat زیستگاه
- Hamilton’s rule قاعدهٔ همیلتون
- haploid هاپلوئید
- herbivore گیاه‌خوار
- heredity وراثت
- heterochrony ناهم‌زمانی
- heterozygote ناخالص
- hominid هومینید
- hominin هومینین
- homology/homologous structure هومولوژی/ساختار هومولوگ
- homoplasious هوموپلاستیک
- homozygote خالص
- horizontal transfer انتقال افقی
- host میزبان
- Hox gene ژن Hox
- Hutton, James هاتن، جیمز
- hybridization دورگه‌گیری
- hydrostatic skeleton اسکلت آب‌ایستایی
- hygiene hypothesis فرضیهٔ بهداشت
- hypothesis فرضیه
I
K
L
M
- macroevolution فرگشت کلان
- magma ماگما
- marsupial mammal پستاندار کیسه‌دار
- mass extinction انقراض بزرگ
- Mendelian genetics ژنتیک مندلی
- metabolism سوخت‌وساز
- meteorite شهاب‌سنگ
- meteoroid شهاب‌واره
- microbiome میکروبیوم
- microevolution فرگشت خُرد
- migration مهاجرت
- minute paper نوشتهٔ یک‌دقیقه‌ای
- mismatch ناهم‌خوانی
- mitochondrion میتوکندری
- model مدل
- modern synthesis سنتز مدرن
- molecular مولکولی
- molecular clock ساعت مولکولی
- molecular genetics ژنتیک مولکولی
- molecule مولکول
- molting پوست‌اندازی
- morphology ریخت‌شناسی
- most recent common ancestor نزدیک‌ترین نیای مشترک
- mutation جهش
- mutualism همیاری
- myotome میوتوم
- myriapod هزارپا (Myriapoda)
N
O
P
- paedomorphosis کودک‌ریختی
- paleoanthropologist دیرینه‌انسان‌شناس
- paleontologist دیرینه‌شناس
- paleontology دیرینه‌شناسی
- paraphyletic پارافیلتیک
- parasite انگل
- parsimony صرفه‌جویی
- phenotype فنوتیپ
- phenotypic plasticity انعطاف‌پذیری فنوتیپی
- phylogenetic classification رده‌بندی فیلوژنتیکی
- phylogeny فیلوژنی
- pigment رنگ‌دانه
- placenta جفت
- placental mammal پستاندار جفت‌دار
- plate tectonics زمین‌ساخت ورقه‌ای
- pleiotropy پلیوتروپی
- plesiomorphy پلزیومورفی
- ploidy پلوئیدی
- polyphyletic پلی‌فیلتیک
- polytomy چندشاخگی
- population جمعیت
- population bottleneck گلوگاه جمعیتی
- population genetics ژنتیک جمعیت
- predator شکارچی
- prey شکار
- primordial آغازین
- proboscis خرطوم
- protein پروتئین
- proton پروتون
- protoplanetary disk قرص پیش‌سیاره‌ای
Q
R
S
- Sedgewick, Adam سجویک، آدام
- segregation تفکیک
- sexual selection انتخاب جنسی
- shocked quartz کوارتز ضربه‌دیده
- sickle cell anemia کم‌خونی داسی‌شکل
- signal detection آشکارسازی نشانه
- single nucleotide polymorphisms چندشکلی‌های تک‌نوکلئوتیدی
- single-celled تک‌سلولی
- sister groups گروه‌های خواهری
- sociality اجتماعی‌زیستی
- solar system سامانهٔ خورشیدی
- solar wind باد خورشیدی
- somatic mutation جهش غیرجنسی
- speciation گونه‌زایی
- species گونه
- splice پیرایش
- stratum لایه
- subspecies زیرگونه
- supernova اَبَرنواختر
- superposition روی‌هم‌نشینی
- symbiont هم‌زیست
- symbiosis هم‌زیستی
- symplesiomorphy سیمپلزیومورفی
- synapomorphy سیناپومورفی